YR ARGLWYDD RHYS

Golygydd Nerys Ann Jones a Huw Pryce

tt xxii230 1996 clawr meddal
ISBN 0-7083-1349-3

Dyma'r gyfrol gyntaf i'w chyhoeddi ar un o dywysogion mwyaf adnabyddus a dylanwadol Cymru'r Oesoedd Canol.

Cynnwys

Rhagair
Lluniau, mapiau a diagramau
Byrfoddau
Crynodeb Cronolegol
Y Cyfranwyr
RhagymadroddHuw Pryce a Nerys Ann Jones
Treftadaeth Deheubarth J. Beverley Smith
O Rys ap Tewdwr i Rys ap Gruffudd: y frwydr am Ddeheubarth 1093- 1155 David Moore
Dulliau Rhyfel yr Arglwydd Rhys A. D. Carr
Yr Arglwydd Rhys ac `Eisteddfod' Aberteifi 1176: y cefndir diwyliannol J. E. Caerwyn Williams
Canu Mawl Beirdd y Tywysogion i'r Arglwydd Rhys Nerys Ann Jones
Yr Eglwys yn Oes yr Arglwydd Rhys Huw Pryce
Atodiad A: Moliant y Gogynfeirdd i'r Arglwydd Rhys
Cerdd 1: `Gwynfardd Brycheiniawg a gant yr awdlhon i'r Arglwydd Rhys'
Cerdd 2: `Canu i'r Arglwydd Rhys, Seisyll Bryffwrch a'i cant'
Cerdd 3: `Arwyrain yr Arglwydd Rhys, Cynddelw a'i cant'
Cerdd 4: `Dadolwch yr Arglwydd Rhys, Cynddelw a'i cant'
Cerdd 5: `Englynion a gant Cynddelw i Rys fab Gruffudd'
Enwau Personau a Lleoedd
Atodiad B: Y Canu Lladin er cof am yr Arglwydd Rhys (gyda chyfieithiadau gan Huw Pryce)
Cerdd 1: `Gwersau mydr Lladin a wnaethpwyd pan fu farw yr Arglwydd Rhys'
Cerdd 2: `Y gwersau mydr o Ladin ysydd ynfoliant ar ei fedd ef'
Cerdd 3: `Canu er anrhydedd i'r Arglwydd Rhys'
Mynegai

Lluniau, Mapiau a Diagramau

Llinach frenhinol Deheubarth
Rhai o briodasau llinach frenhinol Deheubarth
Map 1 Deheubarth a'i gyffiniau yng nghyfnodyr Arglwydd Rhys
Llun 1 Delw bedd tybiedig yr Arglwydd Rhys
Llun 2 Castell Dinefwr
Llun 3 Sêl Morgan ap Caradog
Llun 4 Castell Cas-wis
Llun 5 Castell Llanymddyfri
Llun 6 Ysbardunau a phennau saethau a ddarganfuwydyng Nghastell Llwchwr
Llun 7 Llinellau agoriadol y gân Ladin i'r Arglwydd Rhys ym Mrut y Tywysogyon
Llun 8 Y Brenin Harri II
Llun 9 Llinellau agoriadol englynion dadolwch Cynddelwi'r Arglwydd Rhys
Map 2 Mynachlogydd yng Nghymru a'u cysylltiadau â Ffrainc
Llun 10 Mynachlog Ystrad-fflur
Llun 11 Dwy garreg fedd a nodai fannau claddu aelodau o deulu'r Arglwydd Rhys
Llun 12 Mynachlog Talyllychau

Y Cyfranwyr

A. D. Carr Darllenydd, Ysgol Hanes a Hanes Cymru, Prifysgol Cymru Bangor
Nerys Ann Jones Cymrawd er Anrhydedd, Cyfadran y Celfyddydau, Prifysgol Caeredin
David Moore Archifydd Cynorthwyol, Adran Lawysgrifau a Chofysgrifau, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth
Huw Pryce Uwchddarlithydd, Ysgol Hanes a Hanes Cymru, Prifysgol Cymru Bangor
J. Beverley Smith Athro Ymchwil, Adran Hanes a Hanes Cymru, Prifysgol Cymru Aberystwyth
J. E. Caerwyn Williams Athro'r Wyddeleg, Aberystwyth (1965-79) ac Athro'r Gymraeg, Bangor (1953-65)