What’s the word for . . . ? Beth yw’r gair am . . . ?

An illustrated dictionary - Geiriadur â lluniau

Compiled by Carol Williams / Lluniwyd gan Carol Williams

AWGRYMIADAU AR GYFER TASGAU

(Mae croeso ichi gopïo a/neu addasu’r tasgau hyn ar gyfer eu defnyddio gyda’ch dosbarth.)

Tasg 1

 Pa lythrennau sy’n ymddangos yn yr wyddor Gymraeg ond nid yn yr wyddor Saesneg? Gwnewch restr ohonynt ac yna, os yn bosibl, chwiliwch am ac ysgrifennwch air sy’n dechrau gyda phob un o’r llythrennau hynny.

 Tasg 2

 Gan edrych ar y llythyren gyntaf yn unig, rhowch y geiriau canlynol yn nrhefn yr wyddor. Atgoffwch eich hun drwy edrych ar stribedi’r wyddor, a chofiwch fod rhai llythrennau yn Gymraeg yn ddwbl.

• gwely
  
• clust
  merlota
  rhedeg
  

• anrheg

• llaw

• yfed

• hufen iâ

• rwber

• ffordd

• wyth

• tad-cu

Tasg 3

Rhowch y grwpiau canlynol o eiriau yn nhrefn yr wyddor. Bydd rhaid i chi edrych ar fwy nag un llythyren ar ddechrau’r geiriau. Defnyddiwch stribedi’r wyddor ar dudalennau’r geiriadur i’ch helpu chi.

Tasg 4

a)      Edrychwch ar y llun ar dudalen y llythyren ‘Ng’. Defnyddiwch y geiriadur i chwilio am y geiriau Cymraeg am bum peth gallwch chi eu gweld yn y llun, ac ysgrifennwch y geiriau.

b)      Edrychwch ar rai o’r lluniau eraill yn y geiriadur a chwiliwch am gymaint o eiriau Cymraeg ag sy’n bosibl am bethau sydd yn y lluniau. Gwnewch restr ohonynt.

Tasg 5

Rydych chi am siarad am eich hoff hobïau a chwaraeon. Gan ddefnyddio’r geiriadur, chwiliwch am gymaint o eiriau Cymraeg am hobïau a chwaraeon ag sy’n bosibl, ac ysgrifennwch restr ohonynt.

Nawr ysgrifennwch lythyr byr, yn Gymraeg, at ffrind, yn siarad am eich hobïau, a gofynnwch am hobïau eich ffrind. Fe fydd eich athro/athrawes yn eich helpu chi gyda ffurf y llythyr.

Tasg 6

Darllenwch y paragraff canlynol am wyliau Gareth. (Mae fersiwn A yn defnyddio ‘gyda’r dosbarth’, ac mae fersiwn B yn defnyddio ‘efo’r dosbarth’.) Chwiliwch am y geiriau a danlinellwyd yn y geiriadur, ac ysgrifennwch ystyr y geiriau yn Saesneg.

(A)

Gareth ydw i. Ym mis Mehefin, es i i Wersyll yr Urdd, Llangrannog gyda’r dosbarth. Mae Llangrannog ar lan y môr. Mae llawer o bethau i’w gwneud yn y gwersyll. Dwi’n mwynhau nofio, sgio a merlota. Dw i ddim yn gallu sglefrolio achos mae’n anodd, ond dwi’n dwlu ar ddawnsio yn y disgo achos mae’n llawer o hwyl. Mae’r bwyd yn y gwersyll yn flasus iawn. Ces i amser bendigedig yn Llangrannog.

(B)

Gareth ydw i. Ym mis Mehefin, es i i Wersyll yr Urdd, Llangrannog efo’r dosbarth. Mae Llangrannog ar lan y môr. Mae llawer o bethau i’w gwneud yn y gwersyll. Dwi’n mwynhau nofio, sgio a merlota. Dw i ddim yn gallu sglefrolio achos mae’n anodd, ond dwi’n dwlu ar ddawnsio yn y disgo achos mae’n llawer o hwyl. Mae’r bwyd yn y gwersyll yn flasus iawn. Ces i amser bendigedig yn Llangrannog.

Nawr bod ystyron Saesneg y geiriau gyda chi, a ydych chi’n deall y paragraff?

Tasg 7

Darllenwch y llythyr canlynol oddi wrth Rhian. (Mae fersiwn A yn defnyddio ‘mae ... ’da fi’, ac mae fersiwn B yn defnyddio ‘mae ... gen i’.) Chwiliwch am y geiriau a danlinellwyd yn y geiriadur, ac ysgrifennwch ystyr y geiriau yn Saesneg.

(A)

Annwyl Catrin,

            Helo! Fy enw i ydy Rhian. Dwi’n ddeg oed ac mae dau frawd ’da fi. Mae ci a mochyn gini ’da fi hefyd.

Mae gwallt golau, hir, syth ’da fi a llygaid gwyrdd.

            Dwi’n mynd i barti pen-blwydd ar ôl cinio heddiw yn y ganolfan hamdden. Dwi’n gwisgo jîns a blows liwgar.

            Y bore ‘ma, es i i’r llyfrgell. Ces i lyfr allan am bobl enwog.

                                                Hwyl fawr,

                                                            Rhian

(B)

Annwyl Catrin,

            Helo! Fy enw i ydy Rhian. Dwi’n ddeg oed ac mae dau frawd gen i. Mae ci a mochyn gini gen i hefyd.

Mae gwallt golau, hir, syth gen i a llygaid gwyrdd.

            Dwi’n mynd i barti pen-blwydd ar ôl cinio heddiw yn y ganolfan hamdden. Dwi’n gwisgo jîns a blows liwgar.

            Y bore ‘ma, es i i’r llyfrgell. Ces i lyfr allan am bobl enwog.

                                                Hwyl fawr,

                                                            Rhian

Nawr bod ystyron Saesneg y geiriau gyda chi, a ydych chi’n deall y llythyr?

Tasg 8

Gyda’ch athro/athrawes, neu gyda phartner, trafodwch beth gawsoch chi i ginio.

Beth gest ti i ginio?             (What did you have for dinner?)

Ces i . . .                                 (I had . . . )

Gan ddefnyddio’r geiriadur, ysgrifennwch restr o fwyd gawsoch chi i ginio.

Nawr, ysgrifennwch ddyddiadur yn Gymraeg, yn dweud beth gawsoch chi i ginio bob dydd am wythnos. 10.0pt">