UWP

Y Gyfraith yn ein Llên

Author(s): R. Gwynedd Parry

Language: Welsh

  • June 2019 · 304pages · 216x138mm

  • ·Paperback - 9781786834270
  • · eBook - epub - 9781786834294
  • · eBook - mobi - 9781786834300
  • · eBook - pdf - 9781786834287

About The Book

Ar hyd y canrifoedd, bu’r gyfraith yn ysgogi, ysbrydoli a chynddeiriogi beirdd a llenorion Cymru. Dyma gyfrol arloesol sydd yn adrodd hanes yr ymateb llenyddol i syniadau, swyddogion a sefydliadau’r gyfraith. Ceir ynddi astudiaeth thematig a phanoramig sydd yn olrhain y gyfraith mewn llenyddiaeth Gymraeg o’r oesoedd canol cynnar hyd at ein dyddiau ni. Cawn foli a marwnadu, diolch a dychanu, chwerthin a chrio, oll yn tystio i bwysigrwydd y gyfraith mewn cymdeithas ac i swyddogaeth llên fel cyfrwng i fynegi barn ar gyfiawnder. Deuwn hefyd i ddeall priod le’r gyfraith i’n hunaniaeth genedlaethol ar hyd yr oesau, a hynny trwy gyfrwng crefft ac awen. Dyma’r tro cyntaf i astudiaeth gynhwysfawr o’r maes ymddangos, ac y mae’n torri tir newydd mewn hanesyddiaeth gyfreithiol Gymreig yn ogystal â chyfrannu’n bwysig i hanesyddiaeth lenyddol.

Endorsements

‘Cyfrol ddiddorol a dysgedig, sy’n dangos pwysigrwydd dealltwriaeth o’r gyfraith wrth ddarllen elfennau o’n llenyddiaeth fel cenedl – ac hefyd bwysigrwydd gwybodaeth o’n llenyddiaeth, yn enwedig ein barddoniaeth, er mwyn cyrraedd gwir ddealltwriaeth o’n cyfraith yn ei chyd-destun cymdeithasol. Mae’r gwaith yn llunio ac yn creu maes ymchwil rhyngddisgyblaethol newydd ar Gymru a’r Gymraeg.’
-Yr Athro Thomas Glyn Watkin CF

‘Mae’r gyfrol gyfoethog hon yn astudiaeth drylwyr a hynod ddiddorol o’r berthynas gymhleth ac amlochrog rhwng y byd llenyddol a byd y gyfraith, rhwng beirdd a barnwyr, rhwng awduron ac ynadon. Yn ogystal â bod yn arolwg llenyddol, mae’r llyfr hefyd yn gofnod hanesyddol a chymdeithasol gwerthfawr. Gan gofio fod gan y Cymry eu cyfreithiau eu hunain unwaith, cyn gorfod derbyn deddfau’r gorchfygwr estron, mae brwydr cenedl i gadw’i hunaniaeth yn rhedeg fel gwe drwy’r gwaith. Ac ar ben popeth, mae’n llyfr darllenadwy iawn.’
-Yr Athro Alan Llwyd

'Mae testun y gyfrol hon yn hollol arloesol ac yn creu maes ymchwil hollol newydd a chyffrous a fydd yn bendant yn ysgogi gwaith ymchwil pellach mewn nifer o gyfeiriadau. Mae'r awdur dysgedig yn honni wrthym ar ddechrau'r daith mai 'pererinion ar siwrnai ddiddiwedd tuag at berffeithrwydd anghyraeddadwy yw ysgolheigion ac ymarferwyr y gyfraith fel ei gilydd'. Thema'r gyfrol gyfoethog hon yw'r ffordd y bu'r gyfraith yn annog ac yn ysbrydoli ein beirdd a'n llenorion drwy'r canrifoedd o'r oesoedd canol cynnar hyd at y dwthwn hwn. Un o'r prif themâu y trafodir mor drylwyr yma yw swyddogaeth y gyfraith o fewn ein hunaniaeth genedlaethol drwy gydol nifer fawr o gyfnodau hanesyddol, a threfnir y deunydd mewn dull cronolegol o glawr i glawr, gan gychwyn gydag Oes ein Tywysogion brodorol hyd at gyfnod yr ugeinfed ganrif. Ac mae'r astudiaeth ar ei hyd yn amlwg yn seiliedig ar ffrwyth ymchwil manwl a gofalus odiaeth fel yr adlewyrchir yn y llyfryddiaeth lawn a ddarperir ar ein cyfer o fewn y gyfrol (gweler tt. 283-302).'
- Dr J. Graham Jones, Y Cymro

'Mae hon yn gyfrol arloesol, yn gyntaf peth, am ei bod wedi ei llunio gan arbenigwr yn y gyfraith... Pennaf hynodrwydd yr astudiaeth yw'r cynfas panoramig sy'n amlygu yn gampus pa mor ddadlennol yw'r deunydd crai a pha mor ddihysbydd yw'r posibiliadau wrth ddynesu ato o gyfeiriad disgyblaeth arall. Cynigir sylwadau craff a manwl ar gerddi dethol o wahanol gyfnodau ac mae'r drafodaeth ar gywydd marwnad Dafydd ab Edmwnd i'r telynor Siôn Eos, a grogwyd wedi iddo ladd dyn arall yn ddamweiniol, yn enghraifft wiw o'r goleuni newydd a chyffrous y gellir ei gynnig o ddadansoddi darn o lenyddiaeth o berspectif cyfreithiol.'
– Adolygiad A. Cynfael Lake yn rhifyn Chwefror 2020 Barn

'Ni fynnaf orffen hyn o adolygiad heb ddatgan fy rhyfeddod at adnabyddiaeth dda'r awdur o hanes ein llên ar ei hyd. Dyma gyfreithiwr o academydd sydd hefyd yn hanesydd llên.'
-Derec Llwyd Morgan, O’r Pedwar Gwynt Gwanwyn 2020

Contents

Bywgraffiad
Rhagair
Byrfoddau
‘Nes na’r hanesydd . . .’: Adnabod y Genre
‘Cymhenraith gyfraith’: Cyfraith a Phencerdd yn Oes y Tywysogion
‘Sesar dadlau a sesiwn’: Beirdd yr Uchelwyr a’r Gyfraith
‘Yn gyfrwys yn y gyfraith’: y Llysoedd yn Llên y Dyneiddwyr
‘Rhostiwch y cyfreithwyr’: Gweledigaethau o’r Farn
‘Rhag gwŷr y gyfraith gas’: y Gyfraith mewn Baled ac Anterliwt
‘Hen gyfraith bengam’: y Gyfraith yng Ngweithiau’r Radicaliaid
‘Aur ben cyfreithwyr y byd’: Rhwng Radicaliaeth a Chenedlaetholdeb
‘Yn erbyn arglwydd, gwlad a deddf’: Llên, Cyfraith a Phrotest
Crynhoi
Llyfryddiaeth
Mynegai

About the Author(s)

R. Gwynedd Parry

Mae R. Gwynedd Parry yn ysgolhaig ym Mhrifysgol Abertawe, ac yn fargyfreithiwr. Yn 2010, cafodd ei ethol yn Gymrawd i’r Gymdeithas Hanesyddol Frenhinol, ac yn Gymrawd i Gymdeithas Ddysgedig Cymru yn 2018.

Read more